Deklarasyon: Baskılara ve Kısıtlamalara Karşı Anadillerimizi Sonuna Kadar Savunacağız!

Çarşamba, 15 Ağustos 2018 09:11

 

Rusya Federasyonu'nda 3 Ağustos 2018 tarihinde onaylanarak yürürlüğe giren ve anadillerin eğitimine kısıtlamalar getiren yasa ile ilgili olarak, Kafkas Dernekleri Federasyonu'nun çağrısı ile 5 Ağustos 2018 Pazar günü Ankara'da biraraya gelen, yasadan etkilenen farklı kesimlerin temsilcileri olan sivil toplum kuruluşları, yapılacak diğer çalışmaların yanısıra öncelikle ortak kaygı ve tepkilerin dile getirileceği bir deklarasyon yayınlanması konusunda mutabık kaldılar. 

Hazırlanan deklarasyon çeşitli öneriler ile nihai hale getirildi ve toplam 180 sivil toplum kuruluşu tarafından imzalandı. Deklarasyonumuz bu yasa ile ilgili sivil toplum kuruluşlarının imzasına açık kalmaya devam edecektir. İmzacı olmak isteyen kuruluşlar Bu e-Posta adresi istenmeyen posta engelleyicileri tarafından korunuyor. Görüntülemek için JavaScript etkinleştirilmelidir. adresine e-mail ile bildirebilirler.

 

 

 

DÜNYA KAMUOYUNA DUYURU:

BASKILARA VE KISITLAMALARA KARŞI ANADİLLERİMİZİ SONUNA KADAR SAVUNACAĞIZ!

15 Ağustos 2018

 

 

            Rusya Federasyonu’nda, 25 Temmuz 2018 tarihinde Duma’da, 28 Temmuz 2018 tarihinde Federasyon Konseyi’nde kabul edilerek 3 Ağustos 2018 tarihinde Devlet Başkanı tarafından onaylanan “Rusya Federasyonunda Eğitim Üzerine Federal Yasa’da Değişiklik Yasası” ile Rusya Federasyonu’nda yaşayan otokton (yerli) halkların dillerinin eğitimine bir darbe daha indirilmiştir. Bu kadar önemli bir yasanın, yasadan etkilenen tarafların katılımı olmaksızın tüm iyi niyetli çağrılara rağmen bu kadar hızlı bir süreç ile onaylanması manidardır.

 Zaten “Resmi Dil” olarak eğitim sistemi içerisinde öğretilmekte olan Rusça, söz konusu değişiklik ile ayrıca okul öncesi dâhil olmak üzere tüm eğitim sisteminde anadilleri ile birlikte seçmeli hale getirilmiştir. Böylece zaman içerisinde zaten ders saatleri sürekli azaltılarak 2 saate kadar indirilen ve zorunlu dersler arasından çıkartılarak sınıf geçmeyi etkilemeyen ikincil bir ders statüsüne indirgenen anadili dersleri, çeşitli baskı unsurlarının da etkisi ile seçilmeleri zorlaştırılarak yer yer tamamen ortadan kaldırılabilecek duruma getirilmiştir.

            Dünyanın en büyük yüzölçümüne sahip ve Federal yönetim sistemi ile geçmiş uygulamaları itibari ile çok etnisiteli, çok dilli, çok din ve kültürlü toplumsal yapıya dayalı bir ülke olmasına ve Federal Anayasa’da ve Federe Cumhuriyetlerin Anayasalarında yer alan çeşitli güvencelerin ve Rusya Federasyonu’nun taraf olduğu uluslararası sözleşmelerden kaynaklanan hakların hala yasal olarak yürürlükte olmasına karşın, son yıllarda uygulamaların tam tersi istikamette gerçekleştiğini ve asimilasyoncu bir yaklaşımın politikalara hâkim olmaya başladığını endişe ile izliyoruz.

            Bu yaklaşımın Rusya Federasyonu açısından da fayda yerine zarar doğurmaktan başka bir işe yaramayacağını, asimilasyonu kendi kimliğine, onuruna ve varoluşuna karşı bir saldırı olarak algılayacak çeşitli toplumsal kesimlerin girecekleri tepkisel ruh halinin toplumsal barışı bozacağını Rusya Federasyonu yetkililerinin de görmesi gerektiğinin önemle altını çiziyoruz.

Rus Halkı ile karşılıklı saygı ve güvene dayalı ilişkilerimizi bu tür yanlış politikaların dışında tutuyoruz ve bu halkın onurlu bireylerini ve kurumlarını hak mücadelemizin yanında yer almaya davet ediyoruz. Sorun halklar arasında değildir. Binlerce yıldır kendi coğrafyalarında yaşayan otokton halkların kendi anavatanlarında ana dillerini seçmeli hale getiren yanlış politikalardan kaynaklanmaktadır.

Bir dilin yok olması o ülke için büyük bir ayıp olduğu gibi insanlık adına da büyük bir kayıptır. Bu bilinç ile hareket edilmesini ve bu yasanın en kısa sürede Anayasa Yargısı’na götürülerek iptal edilmesini önemle talep ediyoruz.

Bu yasanın ve olumsuz etkilerinin ortadan kaldırılması için insan hakları, hukuk ve demokrasi ilkeleri çerçevesinde, tüm ilgililer ile karşılıklı saygıya dayalı doğrudan ve açık bir diyalog içerisinde çözüme katkı vermeye hazırız.  

Aynı şekilde, Birleşmiş Milletler, Avrupa Konseyi, Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı dâhil olmak üzere evrensel hukukun güvencesi olma iddiasındaki tüm resmi kurum ve mekanizmalara ve konu ile ilgili sivil platformlara bu haksızlığı taşıyacağız. Vatandaşlık bağı ile bağlı olduğumuz ve kültürlerimizi korumak konusunda önlemler almasını ve her türlü katkısını beklediğimiz Türkiye Cumhuriyetimizin yetkili kuruluş ve kurumları nezdinde de gerekli girişimleri yapacağız.

Dil özellikle anavatanında yaşatılmalıdır; diasporaların ana beslenme kaynağı da vatandaki dil, edebiyat, sanat ve kültürdür. Bu yönü ile anavatanlarımızdaki her türlü gelişme biz diaspora toplumlarını da doğrudan etkilemekte ve ilgilendirmektedir.

Bu vesile ile vurgulamak isteriz ki, sorunlarımızın uluslararası ilişkilerin çıkar çekişmelerine alet edilmesine taraftar olmadığımız gibi hiçbir ülkeye yandaş veya karşıt olmak gibi bir derdimiz de yoktur. Aynı zamanda hiçbir ülkeyle Türkiye’nin ilişkilerini bozmak gibi bir amacımız da söz konusu değildir. Derdimiz, bizi biz yapan ve antik çağlardan beri sahip olduğumuz ana dilimizdir, kültürümüzdür.

Dillerimiz kimliğimizdir, onurumuzdur. Her türlü baskı, kısıtlama ve asimilasyona karşı sonuna kadar anadillerimizi savunacağımızı tarihe bir not olarak düşüyoruz. Dillerimizin yokoluşunu asla kabul etmeyeceğimizi ve bu amaçla hep birlikte mücadele edeceğimizi bu vesile ile Türkiye, Rusya ve Dünya kamuoyuna bir kez daha ilan ediyoruz. Dünyanın ve ülkelerimizin tüm renklerini barış ve huzur içerisinde birlikte yaşatma idealine inanan başta Rusya Federasyonu ve Türkiye Cumhuriyeti vatandaşları olmak üzere tüm dünya kamuoyunu varlık ve hak mücadelemize desteğe çağırıyoruz.

 

 

 

İMZACI KURULUŞLAR                 :

 

1

1864 Erbaa Çerkes Derneği

2

Adana Çerkes Kültür Derneği

3

Adana Kırım Türkleri Derneği

4

Adige Dil Derneği

5

Adige Khase-Çerkes Derneği

6

Adige Kültür Derneği

7

Afşin Kafkas Kültür Derneği

8

Ahlat Kafkas Kültür ve Dayanışma Derneği

9

Alan Kültür ve Yardım Vakfı

10

Anadolu Kafkas Çeçen Derneği Adana

11

Ankara Dostluk Kulübü

12

Ankara Kafkas Çeçen Dayanışma Derneği

13

APRA Yayıncılık

14

Antalya Dostluk Kulübü

15

Aydın Kuzey Kafkas Kültür Derneği

16

Bahçelievler Kafkas Çerkes Derneği

17

Balıkesir Adığe - Çerkes Kültür Derneği

18

Bandırma Kuzey Kafkas Kültür Derneği

19

Başkent Dostluk Kulübü

20

Biga Kafkas Kültür Derneği

21

Bilecik Kafkas Kültür Derneği

22

Birleşik Kafkas Dernekleri Federasyonu

23

Birleşik Kafkasya Konseyi Derneği

24

Bolu Kafkas Derneği

25

Bozüyük Kuzey Kafkas Kültür Derneği

26

Bursa Çerkes Kültür Derneği

27

Bursa Dostluk Kulübü

28

Bursa Tüm Tatar Türkleri Sosyal ve Kültürel Dayanışma Derneği

29

Çeçen Kafkas Muhacirleri Yardımlaşma ve Dayanışma Derneği

30

Çerkes Derneği/Ankara

31

Çerkes Derneği/Antalya

32

Çerkes Dernekleri Federasyonu

33

Çerkes Dili ve Edebiyatı Derneği

34

Çerkes Hakları Derneği

35

Çerkes Kadınları Teavün Cemiyeti Derneği

36

Çerkes Kültür Evi Derneği

37

Çerkesya Gençlik Meclisi

38

Çerkesya Hareketi

39

Çerkesya Yurtseverleri

40

Çerkesya.net

41

Çerkezköy Kuzey Kafkas Kültür ve Dayanışma Derneği

42

Çifteler Karaçay-Balkar Derneği 

43

Çoğulcu Demokrasi Partisi

44

Çorum Kafkas Derneği

45

Çukurova Dostluk Kulübü

46

Demokratik Çerkes Hareketi

47

Demokratik Çerkes Kongresi Girişi

48

Dostluk Kulüpleri Platformu

49

Düzce Adige Kültür Derneği

50

Düzce Dostluk Kulübü

51

Düzce Kırım Türkleri Kültür Yardımlaşma ve Dayanışma Derneği

52

Emel Dergisi Yayın Kurulu

53

Emel Kırım Türk Kültürünü Araştırma Vakfı-İstanbul

54

Eskişehir Karaçay-Balkar Derneği 

55

Eskişehir Kazan Tatarları Kültür ve Yardımlaşma Derneği

56

Eskişehir Kırım Halkbilimi Araştırmaları Derneği

57

Eskişehir Kırım Türkleri Kültür ve Yardımlaşma Derneği

58

Eskişehir Kuzey Kafkas Kültür ve Dayanışma Derneği

59

Eskişehir Nogay Türkleri Derneği

60

Etimesgut Kırım Tatarları Kültür ve Dayanışma Derneği

61

Gaziantep Kafkas Derneği

62

Gebze Kuzey Kafkas Kültür Derneği

63

Göksun Çerkes Kültür Derneği

64

Gölbaşı Kafkas Birliği Eğitim Kültür Sosyal Yardımlaşma Ve Dayanışma Derneği

65

Gönen Kafkas Kültür Derneği

66

Hamamözü Çerkes Derneği

67

Hollanda Nogay Vakfı

68

Ilgın Nogay Türkleri Kültür ve Dayanışma Derneği

69

İlkkurşun Kuzey Kafkas Kültür ve Yardımlaşma Derneği

70

İnegöl Çerkes Kültür Derneği

71

İskenderun Kafkas Derneği

72

İstanbul Birleşik Kafkasya Derneği

73

İstanbul Çerkes Derneği

74

İstanbul Dostluk Kulübü

75

İstanbul Kafkas Kültür Derneği

76

İverönü Köyü Kafkas Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Derneği

77

İzmir Çerkes Kültür Derneği

78

Jineps Gazetesi

79

Kafdağı Eğitim ve Kültür Derneği

80

Kafkas Araştırma, Kültür ve Dayanışma Vakfı

81

Kafkas Derneği

82

Kafkas Dernekleri Federasyonu

83

Kafkas Vakfı

84

Kafkasevi Sosyal ve Stratejik Araştırmalar Merkezi Derneği

85

Kahramanmaraş Dağıstanlılar Kültür ve Dayanışma Derneği

86

Kahramanmaraş Kafkas Çeçen Derneği

87

Kahramanmaraş Kafkas Kültür Derneği

88

Karacabey Kuzey Kafkasya Kültür Derneği

89

Karadeniz Ereğli Kafkas Kültür Derneği

90

Karlı Köyü Kafkas Kültür Derneği

91

Kayseri Birleşik Kafkasya Kültür Eğitim Ve Sosyal Yardımlaşma Derneği

92

Kayseri Dostluk Kulübü

93

Kayseri Kafkas Derneği

94

Kırım Gelişim Vakfı-Eskişehir

95

Kırım Türkleri Kültür ve Yardımlaşma Vakfı-Ankara

96

Kırım Türkleri Kültür ve Yardımlaşma Derneği

97

Kırım Türkleri Kültür ve Yardımlaşma Derneği Afyonkarahisar Şubesi

98

Kırım Türkleri Kültür ve Yardımlaşma Derneği Aksaray Şubesi

99

Kırım Türkleri Kültür ve Yardımlaşma Derneği Amasya Şubesi

100

Kırım Türkleri Kültür ve Yardımlaşma Derneği Balıkesir Şubesi

101

Kırım Türkleri Kültür ve Yardımlaşma Derneği Bandırma Şubesi

102

Kırım Türkleri Kültür ve Yardımlaşma Derneği Bursa Şubesi

103

Kırım Türkleri Kültür ve Yardımlaşma Derneği Ceyhan Şubesi

104

Kırım Türkleri Kültür ve Yardımlaşma Derneği Çatalca Şubesi

105

Kırım Türkleri Kültür ve Yardımlaşma Derneği Çorlu Şubesi

106

Kırım Türkleri Kültür ve Yardımlaşma Derneği Çorum Alaca Temsilciliği

107

Kırım Türkleri Kültür ve Yardımlaşma Derneği Çorum Kalecikkaya Temsilciliği

108

Kırım Türkleri Kültür ve Yardımlaşma Derneği Edirne Şubesi

109

Kırım Türkleri Kültür ve Yardımlaşma Derneği Gebze Şubesi

110

Kırım Türkleri Kültür ve Yardımlaşma Derneği Gölbaşı Ballıkpınar Şubesi

111

Kırım Türkleri Kültür ve Yardımlaşma Derneği Gönen Şubesi

112

Kırım Türkleri Kültür ve Yardımlaşma Derneği İngiltere Temsilciliği

113

Kırım Türkleri Kültür ve Yardımlaşma Derneği İstanbul Anadolu Yakası Şubesi

114

Kırım Türkleri Kültür ve Yardımlaşma Derneği İstanbul Şubesi

115

Kırım Türkleri Kültür ve Yardımlaşma Derneği Kayseri Temsilciliği

116

Kırım Türkleri Kültür ve Yardımlaşma Derneği Keçiören Temsilciliği

117

Kırım Türkleri Kültür ve Yardımlaşma Derneği Kırıkkale Şubesi

118

Kırım Türkleri Kültür ve Yardımlaşma Derneği Kocaeli Şubesi

119

Kırım Türkleri Kültür ve Yardımlaşma Derneği Manavgat Şubesi

120

Kırım Türkleri Kültür ve Yardımlaşma Derneği Mersin Şubesi

121

Kırım Türkleri Kültür ve Yardımlaşma Derneği Nevşehir Temsilciliği

122

Kırım Türkleri Kültür ve Yardımlaşma Derneği Norveç Temsilciliği

123

Kırım Türkleri Kültür ve Yardımlaşma Derneği Ordu Temsilciliği

124

Kırım Türkleri Kültür ve Yardımlaşma Derneği Polatlı-Toydemir Şubesi

125

Kırım Türkleri Kültür ve Yardımlaşma Derneği Polonya Temsilciliği

126

Kırım Türkleri Kültür ve Yardımlaşma Derneği Romanya Temsilciliği

127

Kırım Türkleri Kültür ve Yardımlaşma Derneği Sungurlu Şubesi

128

Kırım Türkleri Kültür ve Yardımlaşma Derneği Tekirdağ Şubesi

129

Kırım Türkleri Kültür ve Yardımlaşma Derneği Ukrayna Temsilciliği

130

Kırım Türkleri Kültür ve Yardımlaşma Derneği Yalova Çiftlikköy Şubesi

131

Kırım Türkleri Kültür ve Yardımlaşma Derneği Yalova-Subaşı Şubesi

132

Kiçir Adige Derneği

133

Kocaeli Dostluk Kulübü

134

Kocaeli Kafkas Derneği

135

Konya Çerkes Derneği

136

Konya Nogay Türkleri Derneği

137

Kozlu Çerkes Derneği

138

Kulu Nogay Türkleri Eğitim ve Sosyal Dayanışma Derneği

139

Küçüksu Kafkas Derneği

140

Kütahya Kuzey Kafkas Kültür ve Dayanışma Derneği

141

Ladik Çerkesler Derneği

142

Maltepe Çerkes Derneği

143

Manisa Kafkas Derneği

144

Marmara Çerkes Derneği

145

Mersin Kafkas Kültür ve Yardımlaşma Derneği

146

Merzifon Çerkes Kültür Derneği

147

Meydandüzü Köyü Çerkes Kültür Derneği

148

Mole Video Yayıncılık

149

Mustafakemalpaşa Çerkes Kültür Derneği

150

Nazilli Kafkas Derneği

151

Nogay Türkleri Kültür ve Yardımlaşma Derneği

152

Orta Asya-Kafkasya Kültür Derneği

153

Oset-Alan Kültür Derneği

154

Osmaniye Kafkas Kültür Derneği

155

Polatlı Kırım Türkleri Kültür ve Yardımlaşma Derneği

156

Reyhanlı Çerkes Derneği-Adığe Khase

157

Sakarya Kafkas Kültür Derneği

158

Sakarya Kırım Türkleri Yardımlaşma ve Kültür Derneği

159

Samsun Birleşik Kafkasya Derneği

160

Samsun Çerkes Derneği

161

Sarıgüney Kültür Yardımlaşma Derneği

162

Silivri Kuzey Kafkas Kültür Derneği

163

Sinop Kafkas Derneği

164

Sivas Kafkas Çeçen Derneği

165

Sivas Kuzey Kafkas Kültür Derneği

166

Soma Kafkas Kültür Derneği

167

Söke Kafkas Derneği

168

Sungurlu Kafkas Kültür Derneği

169

Susurluk Kafkas Derneği

170

Şamil Eğitim ve Kültür Vakfı

171

Şarkışla Kafkas Derneği

172

Şimali Kafkas Kültür, Eğitim ve Yardımlaşma

173

Tokat Çerkes Derneği

174

Turhal Kafkas Kültür Derneği

175

Uzuntarla Adige Kültür Derneği

176

Uzunyayla Kafkas Kültür ve Yardımlaşma Derneği /İstanbul

177

Uzunyayla Kültür ve Dayanışma Derneği /Kayseri

178

Vezirköprü Kafkas Kültür Derneği

179

Yalova Çerkes Birliği Kültür ve Yardımlaşma Derneği

180

Yalova Kırım Türkleri Yardımlaşma ve Dayanışma Derneği

 
 
 

Deklarasyon Metninin Çerkesce Çevirisi :

ДУНЕЙПСО БЭДАУШЫМ ЗЭХАХЫНУ:

ДИ АНЭДЭЛЪХУБЗЭР СЫТ ХУЭДИЗУ ДАМЫКЪУЗЭМИ, ДЭ АР ТХЪУМЭЖЫНУЩ.

                                                                                                                                                                                                                                                                  15 Шыщхьэlу 2018

«Егъэджэныгъэм и IуэхукIэ Федеральнэ Хабзэм зэхъуэкlыныгъэ хэлъхьэным теухуауэ» Урысей Федерацэм къыхилъхьа анэдэлъхубзэхэм я закоеопроектыр бадзэуэгъуэм и 25-м 2018 гъэм Къэрал Думэм, бадзэуэгъуэм и 28-м 2018 гъэм шыщхьэIум и 3-м 2018 гъэм Урысейм и президент Владимир Путин Iэ щIидзащ. Ар ижь-ижьыж лъандэрэ Урысейм щыпсэу лъэпкъхэм я анэдэлъхубзэм дежкIэ удынышхуэщ. Законопроектым гъуэгу игъуэту ямыдэу сыт хуэдиз псалъэмакъ къамыIэтами, лъэIукIэ къэрал унафэщIымрэ депутатхэмрэ зыхуамыгъэзами, хьэтыр зэрыщымыIар гущlыхьэщ.

Урысыбзэр еджэныгъэ системэм къэралыбзэу хэтщ, сыхьэт бжыгъэ мымащIи хухэхащ, ауэ хабзэщIэ къащтам ипкъ иткIэ анэдэлъхубзэ цIэри иратащ. Абы къыщIагъужащ адэ-анэмрэ сабиймрэ сыт хуэдэ бзэри анэдэлъхубзэу къыхахыну хуитыныгъэ яIэу. Анэдэлъхубзэхэр джыным къэралым хухихар сыхьэтищщ. Езыр мыурысу урысыбзэр анэдэлъхубзэу къыхэзыххэм а сыхьэтищри хущIагъунущ урысыбзэр яджыным папщIэ щыIэ сыхьэт бжыгъэхэм. Апхуэдэ щIыкIэкIэ анэдэлъхубзэхэм я пщIэр ираудыхащ, нэхъ тыншу икIи псынщIэу хэкIуэдэжыным Iуэхур хуагъакIуэ.

Урысейр дунейм нэхъ щIышхуэ щызыIыгъ, щхьэж и дин иIыгъыжу, и щэнхабзэ иIэжу лъэпкъ зэщымыщ куэд щыпсэу къэралщ, ахэр къихъумэн хуейуэ Урысей къэралым и Конституцэр щыIэщ, абы хыхьэ республикэхэм я Конституцэ яIэжщ, ахэм нэмыщIи Урысей Федерацэм Iэ зыщIидза къэралзэхуаку зэгурыIуэныгъэхэри щыIэщ лъэпкъхэм лей къытримыгъыхьэнымкIэ къалэн зыхуищIыжу, ауэ а псоми пэрыуэ Iуэхухэр къохъу. А лъэпкъхэр урысым зэрахэшыпсыхьыжыну политикэр тепщэ зэрыхъум ди жагъуэ хъууэ дыкlэлъоплъ.

Апхуэдэ Iуэху бгъэдыхьэкlэм Урысейм дежкlэ зэраныгъэ фIэкlа сэбэпынагъ къызэримыхьынум, лъэпкъхэм я мыарэзыныгъэм къэралым и мамыр гъащlэр къызэпиудынкIэ зэрыхъунум Урысейм и унафэщlхэм нэхъ гулъытэ хуедгъэщIыну дыхуейщ.

Урысей цlыхубэмрэ дэрэ пщlэ дяку дэлъуу дызэрызэдэпсэум политикэ щыуагъэхэр зэран хэхъухьыну дыхуейкъым. Цlыхубэхэм я зэхуаку проблемэ дэлъкъым, мыарэзыныгъэ къэзышэр илъэс мин бжыгъэ хъуауэ езым я щlыналъэ исыж лъэпкъхэм я анэдэлъхубзэр яджыжыныр къэзыгъэтIасхъэ политикэращ.

И хэку исыж лъэпкъым и бзэр фlагъэкlуэдыныр, емыкlум къыщымынэу, цlыхуу щыIэм я дежкIэ хьэдэгъуэдахэщ. Апхуэдэ гупсысэкlэ еплъыу мы хабзэ щыуагъэкIэ къащтар Хэкум и Суд нэхъыщхьэм иlэтыжыну долъаlуэ. БжыгъэкIэ нэхъ мащIэ лъэпкъхэм я зэран къызыхэкIыну хабзэр Iухыжа хъуным папщIэ цIыхум и хуитыныгъэр, демократиер зэрахъумэж къэухьым диту дэ тхузэфlэкlыр хэтлъхьэнущ.

Апхуэдабзэу мы политикэ щыуагъэр я пащхьэ итлъхьэнущ Лъэпкъыбэ зэкъуэувахэм я зэгухьэныгъэм, Европэм ШынэгъуэншагъэмкIэ Зэдэlэпыкъуныгъэм, Хабзэр Хъумэнымкlэ Дунейпсо Зэгухьэныгъэ Пэрытхэм. И цlыхубэм дыщыщу дызыщыпсэу Тырку къэралыгъуэм и унафэщlхэми ди лъэпкъ щэнхабзэр зыхъумэ зэгухьэныгъэхэми ди бзэр хъумэнымкIэ зыкъытщIагъэкъуэну лъэlукlэ дабгъэдыхьэнущ.

Анэдэлъхубзэр хъума щыхъунур псом япэу хэкуращ. Хэхэсхэми я анэдэлъхубзэр зэрахъумэжыфынур я хэкум пыщlауэ щытымэщ. Абы ехьэлlауэ хэхэсымрэ хэкумрэ я зэпыщlэныгъэхэм мыхьэнэ ин иlэщ.

Къыхэдгъэщыну дыхуейщ ди проблемэхэр лъэпкъ зэныкъуэкъу къагъэхъуну, абыкIэ къагъэсэбэпыну дызэрыхуэмейр, зы къэрали абыкlэ дызэрыбгъэдэмыувэр. Апхуэдабзэу Тырку Республикэмрэ нэгъуэщl къэралрэ я зэхуаку зэгурымыlуэныгъэ къыдэхуэну дыхуейкъым. Ди гукъеуэр ижь ижьыжьыж лъандэрэ къыддекlуэкl ди анэдэлъхубзэр, ди щэнхабзэр хъумэн зыращ.

Ди бзэр ди псэщ, ар дэ дыкъэзыгъэлъагъуэщ. Сыт хуэдэ текъузэныгъэкIэ ар къытlурачыну хуежьэми, дыпсэуху дыкъыщхьэщыжынущи, ар Тыркуми, Урысейми, дунейпсо цIыхубэми иджыри зэ наlуэу яжыдоlэ. Дунейпсом тет дэтхэнэ зы лъэпкъыри мамыру зэдэпсэунум дыщIохъуэпсри, Урысейри, Тыркури, дунейпсо цlыхубэри фыкъыхудоджэ зытхъумэжыну дызэрыхуейр къыддэфIыгъыну.

(Зэзыдзэкlар: Емуз Баязыт'щ)

 

Deklarasyon Metninin Kazan Tatarca Çevirisi :

                                         БӨТЕНДӨНЬЯ ҖӘМӘГАТЬЧЕЛЕГЕНӘ  БЕЛДЕРҮ

БАСЫМНАР ҺӘМ ЧИКЛӘҮЛӘРГӘ КАРШЫ ТУГАН ТЕЛЕБЕЗНЕ АХЫРГА КАДӘР ЯКЛАЯЧАКБЫЗ!

                                                                                                                                                                                                                                             15 Август 2018

2018 елның 25 июлендәРоссия Думасында, 2018елның 28 июлендә Федерация Советында кабул ителгән һәм 2018елның 3 августында  РФ Президентытарафыннан расланган “Россия Федерациясе мәгарифе белән бәйле законга үзгәрешләр кертү турында”кануны белән бергә Россия Федерациясендә яшәүче  җирле халыкларның телләрен укыту мәсьәләсенәтагын бер кизәнү ясалды.Ифрат дәрәҗәдә әһәмиятле канунның  аннан зыян күрүче тарафларның катнашыннан башка һәм барлык яхшы ниятле кисәтүләргә карамастан ашыгыч рәвештә раслануы аеры мәгънәгә ия.

Мәгариф системасында “рәсми тел” буларак укытылган  рус теле әлеге үзгәрешләр белән яследән башлап барлык уку-укыту учреждениеләрендә туган телләр белән бергә  ихтыяри өйрәнүгә калдырылган. Россиядә яшәүче рус булмаган халыкларның ана теле дәресләре, укыту сәгатьләре киметелә барып, 2 сәгатькә генә калдырылган һәм мәҗбүри дәресләр арасыннан чыгарылып, сыйныф тәмамлауга тәэсир итмәүче әһәмиятсез дәрес статусына төшерелгән, төрле басымнар  кулланылу нәтиҗәсендә хәтта факультатив дәрес итеп сайлау мөмкинлеге чикләндерелгән. Бу хәл исә ана телләрнең юкка чыгу процессын тизләндерә. 

Дөньяның иң зур мәйданына ия булган һәм федераль идарә итү системасы буенча төрле этник халыклар яшәгән, күптелле һәм  күп мәдәниятле социаль структуралы  ил булуына һәм Федераль Конституциядә һәм Федератив Республикаларның конституцияләрендә урын алган төрле гарантияләрнең һәм Россия Федерациясе буйсынган халыкара  килешүләрдәге хак вә хокукларның гамәлдә булуына карамастан санап кителгән пунктларның барысына каршы эш йөртелүен һәм ассимииляция сәясәтенең көчәюен борчылып күзәтәбез.

Россия Федерациясе җитәкчелегенең бу алымның Россия Федерациясенең үзенә дә зарар китерәчәген,  ассимиляция сәясәтен  үз кыйммәтләренә, яшәешенә балта белән чабу итеп кабул итәчәк төрле этник җәмгыятьләрнең рухи хәләтен имгәтәчәген күрергә тиеш дип саныйбыз.  

 итәчәк төрле этник җәмгыятләрнең рухи халәтен имгәтәчәген Россия Федераөиясе җитәкчелегенең дә күрергә тиешлеген асс

 

  Рус халкы белән үзара хөрмәт һәм ышанычка таянган мөнәсәбәтләребезне һәртөрле ялгыш сәясәттән читтә тотабыз һәм хокуки көрәшебездә рус халкының лаеклы шәхесләрен,  оешмаларын яныбызда булырга чакырабыз. Проблема халыклар арасында түгел. Проблеманы гасырлар буе үз  туфракларында яшәүче  җирле халыкларның туган телләрен үз ватаннарында ихтыярый укытуга, ихтыярый өйрәнүгәкалдырган ялгыш сәясәткитереп чыгара.

Илендәге бер телнең юкка чыгуы  шул дәүләт өчен оят булу белән бергә кешелек дөньясы өчен дә зур югалту.  Әнә шуны күз алдында тотып эш йөртелүен һәм әлеге законның иң кыска вакыт эчендә Конституция хөкеменә (Anayasa Yargısı’na) куелып гамәлдән чыгарылуын  таләп итәбез.

Кеше хокуклары, хокук һәм демократия принциплары кысаларында әлеге канунны гамәлдән чыгару һәм аның тискәре  нәтиҗәләрен бетерү өчен җаваплы барлык  җитәкчеләр һәм оешмалар белән бергә үзара хөрмәт вә аңлашу нигезендә турыдан-туры һәм ачык диалог аркылы проблемаларның чишелешенә өлеш кертергә  әзер икәнлегебезне белдерәбез.

Шулай ук Берләшкән Милләтләр Оешмасы, Европа Советы, Европа Куркынычсызлык һәм Хезмәттәшлек Оешмасы белән бергә халыкара хокукларны гарантияләүче барлык рәсми корылышлар һәм механизмнарга, шулай ук әлеге мәсьәлә белән бәйле иҗтимагый оешмаларга бу гаделсезлекне аңлатачакбыз. Ватандашлык белән бәйле булган һәм мәдәниятләребезне саклау, яклау буенча төрле чаралар күрер һәм проблеманың чишелешенә өлеш кертер  дип өмет иткән Төркия Республикасының  җаваплы корылыш һәм оешмаларыннан тиешле ярдәм  таләбендә булыначакбыз.  

Теге як бу тел бигрәк тә үз ватанында яшәтелергә тиеш. Диаспорадагы милләтләр өчен  үз ватаннарындагы туган тел, әдәбият, сәнгать һәм мәдәният – рухи хәзинә, алар  шуның белән тукланалар. Бу җәһәттән үз ватаннарыбыздагы һәр төрле вакыйга, без, диаспорадагыларга да  тәэсир итә.

Шушы уңайдан проблемаларыбызның халыкара мөнәсәбәтләрдә мәнфәгать ызгышларына сәбәп булуын якламавыбызны, теге  яки бу дәүләткә тараф яки каршы булмавыбызны да ассызыклыйбыз. Шулай ук максатыбызның Төркия белән башка илләрнең мөнәсәбәтләрен бозу булмавын да белдерәбез.  

Безнең максатыбыз безне без иткән һәм борынгыдан бирле яшәп килгән телебез һәм мәдәниятебезне саклау, яклаудан гыйбарәт.  Туган телебез - кемлегебез вә горурлыгыбыз.  Туган телләребезне барлык басым, чикләүләр һәм ассимиляциягә каршы соңгы чиккә кадәр яклаячакбыз. Туган телләребезне юкка чыгаруны беркайчан кабул итмәячәгебезне һәм бу юнәлештә бергәләшеп көрәшәчәгебезне Төркия, Россия һәм дөнья җәмәгатьчелегенә кабат-кабат игълан итәбез. Дөнья һәм илләребезнең барлык төсләрен тынычлык, хозур эчендә яшәтү фикеренә ышанган Россия Федерациясе һәм Төркия Республикасы ватандашларын, шул исәптән бөтен дөнья җәмәгатьчелеген хокук көрәшебезне хупларга, теләктәшлек күрсәтергә чакырабыз.

 

Deklarasyon Metninin Rusça Çevirisi :

 

ОБРАЩЕНИЕ К МЕЖДУНАРОДНОЙ ОБЩЕСТВЕННОСТИ В ЗАЩИТУ РОДНЫХ ЯЗЫКОВ

15  августа 2018

В Российской Федерации после принятия 25 июля 2018 года в Государственной Думе, 28 июля 2018 в Совете Федерации и утверждения главой государства 3 августа 2018 года были внесеныизменения в 11 и 14 статьи Федерального закона "Об образовании в Российской Федерации". Этим самым был нанесен еще один удар по преподаванию родных языков народов, проживающих на территории Российской федерации. Весьма печально то, что столь значимое изменение в такой важный закон, каким является закон "Об образовании в Российской Федерации"был принято весьма скоротечно и без участия затрагиваемых сторон, несмотря на их конструктивный и доброжелательный настрой.

Русский язык, уже и так обязательно преподававшийся в системе образования как государственный язык, после этих законодательных изменений еще приобретает возможность преподаваться во всей системе образования (включая дошкольное) дополнительно как предмет по выбору наряду со всеми другими родными языками. В то же время, объем преподавания родных языков, и так уже значительно сокращенный в последнее время, теперь снижен до двух часов в неделю. Более того, родные языки выведены из числа обязательных, то есть теперь не влияют на показатели успеваемости и на переход ученика из одного класса в другой, приобретая, таким образом, второстепенный, незначительный статус. Есть ли же учесть, что под влиянием многих других нежелательных факторов выбор родных языков затруднен, их преподавание местами становится вовсе невозможным.

Российская Федерация – страна с самой большой территорией в мире и федеративным типом устройства, до недавнего времени продолжала оставаться многонациональным, многоязыковым, многоконфессиональным и с мультикультурным обществом. Несмотря на то, что права народов РФ, гарантированные конституцией РФ и конституциями Республик Федерации, а также различными международными соглашениями, участницей которых является Российская Федерация,продолжают иметь юридическую силу, мы с беспокойством отмечаем, что в последние годы наблюдается отказ от принципов Федерации и начинает преобладать ассимиляционная политика по отношению к народам Российской Федерации.

Хотим подчеркнуть, что власти Российской Федерации должны понимать, что такая политика не принесет ничего кроме вреда. Думаем, что ассимиляционная политика будет воспринята различными группами общества как атака, направленная на идентичность, честь и само существование народов РФ, наносящая, в свою очередь, огромный урон общественному миру и согласию в Российской Федерации.

Мы считаем, что наши отношения с русским народом, строящиеся на основе взаимного уважения и доверия, стоят в стороне от такого рода ошибочных политик. Мы также призываем честных граждан и общественные организации России поддержать нас в нашей борьбе. Проблема заключается не в отношениях между народами, а в ошибочной политике, которая вынуждает народов Российской Федерации на своей земле и на своей же родине учить свои родные языки только как предмет по выбору.

Исчезновение языка - это большой позор для страны, а также большая потеря для человечества. Мы настоятельно призываем к отмене этой поправки Конституционным судом Российской Федерации.

Мы готовы внести свой вклад в решение этой ситуации и ее негативных последствий в прямом и открытом диалоге, основанном на взаимном уважении со всеми заинтересованными сторонами в рамках принципов прав человека, права и демократии.

Мы так же постараемся донести сведения об этой несправедливости до всех официальных учреждений, механизмов и гражданских платформ, которые направлены на гарантию прав человека, в том числе до Организации Объединенных Наций, Совета Европы, Организации по безопасности и сотрудничеству в Европе. Будучи гражданами Турции, мы постараемся предпринять все необходимые усилия в этом направлении, использую организации и институты Турецкой Республики, уполномоченные оказывать поддержку и помогать в сохранении наших культур.

Язык долженподдерживаться именно на родиненарода. Основным источником вдохновения диаспорыявляется язык, литература, искусство и культура их родины. Именно поэтому любые изменения,происходящиена родине наших предков, напрямую затрагивают и касаются нас, представителей диаспоры.

В связи с этим хотелосьбы подчеркнуть, что мы бы не хотели, чтобы данная проблема была причиной раздувания конфликта между нашими государствами, у нас нет также никаких намерений быть на стороне или же выступать против какой-либо страны. Так же мы не хотели бы, чтобы это стало причиной осложнения отношений Турции с кем-то бы ни было. У нас одна единственная цель – сохранение родных языков, которые испокон веков являются нашей основой.

Наши языки являются нашей идентичностью и нашей честью. Хотим подчеркнуть, что мы до конца будем защищать наши родные языки от разного рода давлений, ограничений и ассимиляций. Мы все вместе будем продолжать бороться против уничтожения наших языков и еще раз хотим обратить внимание к этому вопросу общественное мнение Турции, России и всего мирового сообщества.

Мы как граждане Российской Федерации и Турции, которые верят в идеалы совместного мирного сосуществования всех народов, проживающих на их территориях, призываем все мировое сообщество поддержать нас в нашей борьбе за существование и защите наших прав.

 

Deklarasyon Metninin İngilizce Çevirisi :

 ANNOUNCEMENT TO THE WORLD PUBLIC

 
 
WE WILL PROTECT OUR MOTHER LANGUAGES!
August 15, 2018
 
 
The Act on Amendment of the Federal Law on Education in the Russian Federation, which was accepted in Duma and in the Federation Council on July 25 and 28, respectively, and approved by the President on August 3 is another blow to the language education of the autochthonous (native) peoples living within the Russian Federation. It is rather meaningful that such a crucial law was approved through such a rapid process despite all bona fide calls and without the participation of the parties affected by the law.
 
Herewith, Russian, which is already being taught as the "Official Language" in the education system, has been made an optional course together with the mother languages throughout the whole education system, including pre-school education. Thus, mother language lessons, which, in the course of time, had been reduced to 2-hour-per-week classes with constant cuttings of study hours, eradicated from the compulsory courses and turned into a subject not affecting the passing grades of students, are, now, being made even more harder to choose, or in some cases, easy to be removed from the curricula all together, thanks to a set of other pressuring factors.  
 
Although, the Russian Federation, the world's largest country, has a multi-ethnic, multi-lingual, multi-religious, and multi-cultural societal structure ensured by its federal government system and past practices, and even though the guarantees that are part of the Federal Constitution as well as the Constitutions of the Federated Republics, along with rights arising from international agreements which the Russian Federation is a part of, are still legally in force, we are wary of the fact that in recent years the practices have been in the opposite direction and that an assimilation approach has started to dominate the Country's policies.
 
We cannot overemphasize the need for the Russian Federation authorities to also see that such an approach will not do anything other than harm and it will not be to the benefit of the Russian Federation since the reactional mood of many people, who would perceive assimilation as an attack against its own identity, dignity and existence, could break social peace.
 
We separate our relations with the Russian people, which are based on mutual respect and trust, from such wrong policies, and kindly invite all honourable individuals and institutions to take side with our struggle for our rights.
 
The issue of concern is not among the peoples. It stems from wrong policies that reduce the mother languages of the autochthonous peoples to elective course in their own homelands where they have been living for thousands of years.
 
Extinction of a language is a great shame for the country in question as well as a great loss for humanity. We strongly demand that it be acted with this principle in mind, and that the above mentioned law should be taken to and repealed by the Constitutional Courts, as soon as possible.
 
We are ready to contribute to any solution which will repeal the law and eliminate its negative effects in a direct and open dialogue, based on mutual respect with all the relevant parties, within the frameworks of human rights, law and democratic principles.
 
Likewise, it is our intention to take this injustice to all institutions that claim to be the guardians of universal law, including the United Nations, the Council of Europe, the Organization for Security and Cooperation in Europe, as well as a to the relevant civilian platforms. 
 
We will also take the issue to authorized institutions and organizations of the Republic of Turkey, to whom we are bound by citizenship, expecting necessary measures to be taken to protect our individual cultures.
 
The languages should be kept alive especially in their homelands. The diasporas' source of life are the language, literature, art and culture in their homelands. In this respect, any development in our homeland directly affects and concerns us the diaspora societies.
 
Hereby, we would like to also emphasize that we are not for or against any country, and we cannot accept our problems to be made instrumental in the conflicts of international relations. At the same time, we have no intention to harm  Turkey's relations with any country. Our only concern is our culture and our mother language, which have been with us since antiquity, and made us who we are today.
 
Our languages are our cultures, they are our dignity. At this point in history we are clearly stating that we will persevere to protect our mother languages against any pressures, constraints and assimilation efforts. Hereby, we would like to declare once again to the Turkish, Russian and world public opinion that we will never accept the extinction of our languages and fight against it all together to the end. We invite all the world public and especially the citizens of the Turkish Republic and the Russian Federation, who believe in the idea of letting all the colours of the world and our Countries live together in peace and harmony, to support this honourable struggle of us for our existence and our rights.

 

Deklarasyon Metninin Arapça Çevirisi :

 

 قام اتحاد الجمعيات القفقاسية في تركيا(KAFFED) بدعوة عامة لجميع مؤسسات المجتمع المدني والجمعيات المعنية بالدفاع عن حقوق المتأثرين بإقرار مجلس الدوما الروسي قانوناً يعنى بتعليم اللغات بتاريخ 3/8/2018، والمتعلق تحديداً بالقيود المفروضة على تعليم اللغة الأم في جمهوريات الحكم الذاتي في روسيا الاتحادية. وتمخض الاجتماع المنعقد في مقر اتحاد الجمعيات القفقاسية في أنقرة  بتاريخ 5/8/2018 عن إصدار جميع المؤسسات المشاركة بياناً مشتركاً (108 مؤسسة مجتمع مدني وقعت على البيان) توضح فيه قلقها إزاء القرار، ورفضها القاطع لما جاء فيه. علماً بأنّ الاجتماع شهد مشاركة جميع المؤسسات والجمعيات الشركسية والقفقاسية في تركيا، بالإضافة إلى جمعيات تمثل عرقيات مختلفة تعيش ضمن روسيا الاتحادية.

نص البيان:

رسالة الى الرأي العام الدولي

"سندافع عن لغتنا الأم حتى الرمق الأخير على الرغم من جميع الضغوط والقيود"

لقد علمنا –وللأسف- أنّ روسيا الاتحادية قامت بتوجيه ضربة موجعة لقانون الحفاظ على لغة الشعوب المحلية (الأصلية) في روسيا، حيث قام مجلس الدوما بتاريخ 25/7/2018 بإقرار قانون "مقترح تعديل على القانون الفدرالي المتعلق بالتعليم في روسيا الاتحادية"، وصادق على القرار كل من مجلس الاتحاد بتاريخ 28/7/2018 والرئيس الروسي بتاريخ 3/8/2018. وفي هذا الصدد، نرى أنّ إقرار هذا القانون بهذه السرعة ودون التباحث مع الأطراف المتضررة من تنفيذه، التي ناشدت السلطات الروسية بشتى الطرق السلمية، يعتبر مؤشراً واضحاً على الهدف من وراء إصدار هذا القانون.

بموجب القرار أعلاه فإنّ اللغة الرسمية (الروسية) أصبحت لغة اختيارية في نظام التعليم الجديد، أي أنها واللغات المحلية أصبحت "مواد اختيارية" حتى في مرحلة ما قبل المدرسة (الروضة)، الأمر الذي قد يتسبب بإجبار الطلاب على عدم اختيار اللغة الأم (التي تم تقليل عدد ساعاتها الى ساعتين أسبوعياً، ولا تؤثر في المعدل التراكمي للطالب) والاكتفاء باللغة الروسية، وذلك من خلال ممارسة الضغوطات على الطلاب وأهاليهم لتقليل الطلب عليها وبالتالي القضاء على اللغات المحلية بشكل نهائي.

كما أننا نراقب وبكثير من القلق تبني السلطات الروسية ممارسات وسياسات تهدف الى صهر الأقليات وإذابتها ومحو هويتها، الأمر الذي يتعارض مع الاتفاقيات الدولية التي تلزم روسيا الاتحادية بالحفاظ على المخزون الثقافي للأقليات، والدستور الفدرالي الروسي الذي يحمي حقوق جميعكافة العرقيات، والديانات، واللغات، والثقافات التي تعيش على أراضي روسيا الاتحادية: الدولة الأكبر مساحة في العالم، التي بنيت على مبدأ التوافق الاجتماعي بين عدد كبير من العرقيات والثقافات والاديان.  

وبناء على ذلك، فإنّ على السلطات الروسية أن تعي جيداً أنّ النهج المتبع منها قد يؤثر على استقرارها الداخلي، لما لهذا النهج من تأثير سلبي على شعور العديد من الفئات لتعرّض هويتهم ولغتهم لمحاولات صهر، الأمر الذي قد يدعوهم الى تبني موقف معارض للسلم المجتمعي.

علماً أننا لا نخلط بين السياسات الخاطئة التي تتبناها القيادة السياسية وبين علاقة الاحترام والثقة المتبادلة التي تجمعنا مع الشعب الروسي، إذ إننا ندعو جميع الشرفاء الروس إلى الوقوف بجانبنا في نضالنا ضد هذه السياسات الخاطئة، وذلك لأنّنا نعي تماماً بأنّ الخلاف الحاصل هو خلاف سياسي، ولا علاقة له بصداقة الشعوب.

ضياع أي لغة يشكل عاراً على الدول والإنسانية أجمع، لذلك نحن نطالب المعنيين في الدولة الروسية بإبطال القانون المشار اليه بتحويله إلى المحكمة الدستورية بأسرع وقت ممكن. ونحن نعلن استعدادنا التام لتقديم كلّ الدعم اللازم للمساهمة في الحوار البنّاء لحل هذه المسألة ضمن نطاق حقوق الإنسان، والقانون، والديمقراطية والاحترام المتبادل.

نحن الموقعون أدناه سنعمل جاهدين على متابعة هذه المسألة مع جميع المؤسسات المدنية الداعمة لحقوق الإنسان والمؤمنة بمبادئ العدالة كالأمم المتحدة، والمجلس الأوروبي، ومنظمة الأمن والتعاون في أوروبا، بالإضافة الى عزمنا على التواصل الدائم مع الجمهورية التركية، التي ننتظر منها الدعم المطلق في الحفاظ على ثقافتنا ولغتنا الأم.

اللغة الأم يجب أن تعيش في الوطن، لأنّ الوطن هو النهر الرئيس المغذي للغة، والثقافة، والآداب، والفنون، لهذا السبب فإنّ أي قرار يؤثّر في إخوتنا في الوطن يؤثّر في جميع مكونات المهجر. ولهذا فإنّنا نؤكّد رفضنا القاطع لمحاولة إدراج مشاكلنا ضمن معادلات العلاقات الدولية واستخدامها لمصلحة أي من الدول على حساب الأخرى، وذلك لأنّنا نقف على الحياد من جميع الأطراف السياسية في البلاد التي نعيش فيها، وهدفنا الأسمى هو الحفاظ على لغتنا الأم، وثقافتنا، وهويتنا، وشرفنا.

فليكتب التاريخ ولتدرك روسيا وتركيا والرأي العام الدولي بأننا سندافع معاً عن لغتنا الأم ضد الضغوطات، والقيود، ومحاولات الصهر والإذابة، ولن نسمح بضياع هذا المخزون الثقافي.

بناءاً على كلّ ما ذكر، فإنّنا ندعو المواطنين الشرفاء والمؤمنين بأنّ جميع دول العالم ومكوناتها تستحق العيش على الأرض برخاء وسلام إلى الوقوف بجانبنا في مسألة بقاء شعوبنا، وكفاحها السلمي للحفاظ على حقوقها والعيش بسلام.

Haberler

  • Son Eklenenler
  • Çok Okunanlar
  • Rastgele